Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile Fransa arasında haziran ayında imzalanması planlanan “Kuvvetlerin Statüsüne İlişkin Anlaşma” (SOFA), Kıbrıs ve bölge güvenliği açısından yeni bir tartışma başlattı. Dışişleri Bakanlığı anlaşmayı “yok hükmünde” ilan ederken, Ankara da gelişmelerin Doğu Akdeniz’deki hassas dengeleri bozabileceği uyarısında bulundu.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 24 Nisan’da Avrupa Birliği’nin gayri resmi zirvesi kapsamında Güney Kıbrıs’a giderek Rum lider Nikos Hristodulidis ile Lefkoşa’daki başkanlık konutunda bir araya geldi.
Görüşme öncesinde ve sonrasında Fransız ve Rum askeri unsurları arasında ortak tatbikat gerçekleştirildi.
Rum Milli Muhafız Ordusu tarafından yapılan açıklamada, tatbikatın “modern tehditlere karşı hazırlık, birlikte çalışabilirlik ve operasyonel kapasitenin artırılması” amacıyla düzenlendiği belirtildi. Faaliyetlerin, iki taraf arasındaki daha geniş kapsamlı savunma iş birliği programının parçası olduğu vurgulandı.
Rum basınına göre Macron, Hristodulidis ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, SOFA anlaşmasının haziran ayında imzalanacağını duyurdu.
Dışişleri: Kıbrıs Türk Halkı Açısından Yok Hükmünde
Dışişleri Bakanlığı ise söz konusu anlaşmaya sert tepki gösterdi. Yapılan açıklamada, anlaşmanın Kıbrıs Türk halkının egemen eşitlik haklarını yok saydığı belirtilerek, “Söz konusu anlaşma, KKTC ve Kıbrıs Türk halkı açısından yok hükmündedir” denildi.
Açıklamada, Fransız askeri unsurlarının adada konuşlandırılması, askeri sanayi iş birliğinin geliştirilmesi, teknoloji paylaşımı ve ortak tatbikatlar gibi başlıkları içeren anlaşmanın, “insani amaçlar kisvesi altında” GKRY’nin askeri kapasitesini artırmayı hedeflediği ifade edildi.
Bakanlık, GKRY’nin bu tür anlaşmaları imzalama yetkisine sahip olmadığını vurgulayarak, Rum tarafının adanın tamamını temsil etme iddiasının hukuki karşılığı bulunmadığını kaydetti.
Açıklamada ayrıca, bu tür askeri girişimlerin yalnızca iki taraf arasındaki ilişkileri değil, bölgesel dengeleri de olumsuz etkileyeceği uyarısında bulunuldu. Türkiye’nin etkin ve fiili garantörlüğünün Kıbrıs Türk halkının güvenliği açısından vazgeçilmez olduğu vurgulanırken, Ankara ile savunma iş birliğinin derinleştirileceği mesajı verildi.
Ankara’dan NATO Vurgulu Uyarı
Türkiye Milli Savunma Bakanlığı da konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, Fransa ve Yunanistan’ın son dönemdeki açıklamalarının gerilimi artırdığına dikkat çekti. Açıklamada, “NATO üyesi Fransa ve Yunanistan’ın birtakım senaryolar üzerinden yaptığı açıklamalar bölgesel barış ve istikrara zarar verme riski taşımaktadır” denildi.
Fransa’nın GKRY’ye asker konuşlandırma planına ilişkin olarak ise bu adımın hangi somut güvenlik ihtiyacına dayandığının belirsiz olduğu ifade edilerek, “Bu tür girişimler mevcut hassas dengeyi bozma ve gerilimi artırma riski taşımaktadır” değerlendirmesi yapıldı.
Türkiye’nin uluslararası hukuka bağlı şekilde hareket ettiği vurgulanan açıklamada, bu yaklaşımın Türkiye ve KKTC’nin hak ve menfaatlerinden taviz verileceği anlamına gelmediğinin altı çizildi.
