Azerbaycan Devlet Haber Ajansı’nın (Azertag) sorularına yanıtlayan Kıbrıs Raporu Genel Yayın Yönetmeni Mert Özdeş, Avrasya jeopolitiğini değerlendirdi.
Avrasya’nın güç haritası yeniden çizilirken, Azerbaycan’ın yükselişi ve Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) dönüşümü küresel başkentlerin yakın takibinde. Kıbrıs Raporu Genel Yayın Yönetmeni Mert Özdeş, Azerbaycan Devlet Haber Ajansı’na (Azertag) verdiği özel röportajda, bölgedeki yeni güç dengelerine ilişkin görüşlerini aktardı.
Özdeş’e göre Bakü yönetimi, jeopolitik sıkışmışlığı aşarak kendi şartlarını dayatan bir “Orta Güç”e dönüşürken; Türk Dünyası ise tarihsel bir romantizmden çıkıp askeri ve ekonomik bir entegrasyon sürecine giriyor.
Post-Sovyet Kimliğinden “Dengeleyici Aktör” Rolüne
Röportajda Azerbaycan’ın uluslararası konumunu analiz eden Özdeş, ülkenin artık sadece hidrokarbon rezervlerine sahip bir “post-Sovyet ülkesi” olarak tanımlanamayacağını vurguladı. Bakü’nün Avrasya’nın dengelerini değiştiren bir “Orta Güç” ve vazgeçilmez bir “Dengeleyici Aktör” konumuna yükseldiğini belirten Özdeş, şu çarpıcı tespiti yaptı:
Azerbaycan, Doğu ile Batı arasında sıkışan bir ülke değil, kendi jeopolitik gerçekliğini dayatan bir merkezdir. Washington ve Moskova arasında dengeyi koruyabilen, aynı zamanda Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) çekim merkezini oluşturan Azerbaycan, Güney Kafkasya’nın tartışmasız lider aktörüdür.”
Özdeş, İlham Aliyev liderliğindeki yönetimin Karabağ Zaferi ile sahadaki askeri kapasitesini kanıtladığını, enerji krizinde ise Avrupa Birliği için hayati bir “stratejik enerji ortağına” dönüştüğünü ifade etti.
TDT’de Eksen Kayması: “Kültürel İş Birliğinden Stratejik Eyleme”
Mert Özdeş, Azerbaycan’ın TDT dönem başkanlığını devralmasını örgütün geleceği açısından bir “katalizör” olarak nitelendirdi. Teşkilatın yapısında köklü bir zihniyet değişimi yaşandığına dikkat çeken Özdeş, bu süreci şu sözlerle özetledi:
Azerbaycan’ın TDT içindeki ağırlığı, örgütün kurumsallaşması açısından katalizör görevi görmektedir. Azerbaycan’ın dönem başkanlığı, TDT için romantik bir “Kültürel İşbirliği” döneminden, pragmatik bir “Stratejik Eylem” dönemine geçişi simgelemektedir.
Özdeş’e göre Bakü’nün vizyonunda TDT artık sadece dil ve tarih birliği olan bir forum değil; bölgesel güvenlik ve ekonomik entegrasyon bloğudur. Gelecek dönemde “ortak sivil savunma mekanizması”, “gümrüksüz ticaret bölgeleri” ve Türk Yatırım Fonu’nun aktif kullanımı gibi konularda çok daha agresif ve hızlı kararlar alınması bekleniyor.
“Tek Millet” Vizyonundan “Ortak Ordu” Gerçeğine
Türkiye ile Azerbaycan ilişkilerinin “Şuşa Beyannamesi” ile uluslararası hukuk nezdinde de tescillendiğini hatırlatan Özdeş, iki ülke arasındaki “tek millet” vizyonunun evrildiği yeni aşamayı şöyle tarif etti: “Tek pazar, ortak ordu, entegre enerji”.
Özdeş, Zengezur Koridoru’nun açılmasıyla birlikte iki ülke arasındaki lojistik engellerin tamamen kalkacağını ve iş birliklerinin fiziksel bir bütünleşmeye dönüşeceğini öngörüyor.
ABD İçin İdeolojik Tercih Değil, Jeopolitik Zorunluluk
ABD’nin bölgeye yönelik değişen politikasını “Büyük Güç Rekabeti” doktrini üzerinden okuyan Özdeş, Washington’un önceliğinin Rusya’yı çevrelemek ve Çin üzerinde denetim sağlamak olduğunu belirtti. Ukrayna savaşı ve Kızıldeniz krizlerinin Orta Koridor’u “tek güvenli rota” haline getirdiğini vurgulayan Özdeş, bu rotanın anahtarlarının Ankara ve Bakü’de olduğunu hatırlattı. Özdeş analizini şu sözlerle noktaladı:
ABD, İran’ı dengelemek ve Hazar havzasındaki enerji kaynaklarına erişmek istiyorsa, Türkiye ve Azerbaycan ile ‘işlevsel ve stratejik’ bir ortaklık kurmak zorundadır. Bu yaklaşım, ideolojik bir tercih değil, jeopolitik bir zorunluluktur.”
Kıbrıs Raporu Genel Yayın Yönetmeni Mert Özdeş’in Azertag’a verdiği röportajın tam metnine aşağıdaki linke tıklayarak ulaşabilirsiniz:
